Vaginisme: het is niet jouw schuld, en je staat er niet alleen voor

Inès is een fictief personage, geïnspireerd op wat zoveel vrouwen ons toevertrouwen.

Inès heeft de doos tampons helemaal achterin een la gestopt, waar niemand hem zal zien. Ze is al lang gestopt met proberen. Ze heeft ook duizend excuses gevonden om haar afspraak bij de gynaecoloog uit te stellen: te veel werk, niet het juiste moment, misschien volgende maand.

Vanavond is haar man in slaap gevallen zonder iets te zeggen. Zij staart naar het plafond. Ze denkt aan alles: de pijn, het lichaam dat dichtklapt als een muur, de tranen die ze inhoudt om de sfeer niet te bederven. En die zin die steeds terugkomt, pijnlijker dan al het andere: “Wat is er mis met mij?”

Er is niets mis met jou. Als je jezelf herkent in dit verhaal, is dit artikel voor jou. Wat je meemaakt heeft een naam, vaginisme, het komt veel vaker voor dan men denkt, en er zijn manieren om vooruit te gaan, in je eigen tempo. Zoek je begeleiding stap voor stap? Ons e-book Renaître en Douceur (“Zacht herboren”) biedt een programma van 30 dagen, speciaal voor jou bedacht.

Vaginisme in het kort

Vaginisme is een onwillekeurige samentrekking van de spieren aan de ingang van de vagina. Het gebeurt zodra penetratie dichterbij komt: gemeenschap, een tampon, een menstruatiecup, een gynaecologisch onderzoek. Het maakt penetratie pijnlijk, moeilijk of zelfs onmogelijk. Het is geen keuze, geen gebrek aan wilskracht en geen gebrek aan liefde.

Het brein slaat alarm, het lichaam gehoorzaamt

Vaginisme is een aandoening met een psychische oorsprong: alles begint in het brein. Het ervaart penetratie als een gevaar, ook al weet je rationeel dat er geen risico is. Het stuurt dan een signaal naar het lichaam: “Bescherm jezelf.” De spieren spannen aan, alles gaat op slot, zonder dat je er iets aan kunt beslissen.

Het is alsof je met je ogen knippert als er iets op je gezicht afkomt. Je kunt het niet tegenhouden, en niemand zou het je kwalijk nemen.

Dit mechanisme is niet gek. Het heeft geleerd je te beschermen, soms door een angst, een pijn, een schok of overtuigingen die je al heel vroeg hebt meegekregen. Het begrijpen is al een eerste stap om de greep te verminderen. Wil je meer weten, lees dan onze artikelen Wat is vaginisme? en Hoe weet ik of ik vaginisme heb? (beide in het Frans).

Belangrijk: een arts of gynaecoloog moet altijd eerst een lichamelijke oorzaak uitsluiten (infectie, littekens, endometriose, droogheid…) voordat je aan begeleiding denkt.

Primair en secundair vaginisme: twee verschillende wegen

• Primair vaginisme is er al sinds de allereerste pogingen: penetratie is nooit pijnloos mogelijk geweest. Het is vaak gekoppeld aan angsten die heel vroeg zijn ontstaan. Bij sommige vrouwen kan er ook een trauma of een ervaring van geweld meespelen, maar dat is niet altijd zo.
• Secundair vaginisme ontstaat na een periode waarin alles goed ging, bijvoorbeeld na een bevalling, een infectie, een pijnlijke ervaring of een periode van intense stress. Het wordt vaak in stand gehouden door angst voor pijn, verkeerde overtuigingen en vooroordelen, en het kan iets sneller afnemen.

Elk verhaal is uniek. Als je een trauma hebt meegemaakt, kun je erover praten met een psycholoog of seksuoloog die in deze onderwerpen is opgeleid. Je hoeft je nergens voor te verantwoorden.

Waarom je jezelf zo veel verwijt

Vrouwen met vaginisme dragen vaak een enorme last die niets met lichamelijke pijn te maken heeft.

Je vergelijkt jezelf met anderen. Je zegt tegen jezelf dat “iedereen het kan, behalve ik”. Je schaamt je om erover te praten, zelfs met vriendinnen. Je bent bang om teleur te stellen, bang dat men je koud, gesloten, “niet normaal” vindt. En door jezelf te verwijten, zet je extra druk op een lichaam dat al bang is.

Daar zit de valkuil: schuldgevoel versterkt de spanning. Hoe meer je jezelf verwijt, hoe alerter het brein wordt.

Als je maar één ding onthoudt: je kiest deze reflex niet, en je hoeft jezelf niets te vergeven. Probeer tegen jezelf te zeggen, met dezelfde zachtheid als voor een vriendin: “Mijn lichaam is bang. Het is mijn vijand niet. Ik mag rustig vooruitgaan.”

Vaginisme en relatie: als onbegrip zich nestelt

Vaginisme treft nooit één persoon alleen: het loopt dwars door de relatie.

Er zijn de onuitgesproken dingen, de vermeden intimiteit, de stilte die zich nestelt. Er is de angst om de ander pijn te doen, of gekwetst te worden door zijn teleurstelling. Sommige partners zijn geduldig, liefdevol en geruststellend. Anderen worden soms ongeduldig, voelen zich afgewezen of begrijpen het niet. Ze kunnen kwetsende woorden gebruiken, of zich terugtrekken. En jij verwijt jezelf een tweede keer: dat je pijn hebt, en dat je de ander iets “enter” onthoudt.

Je hebt het recht om je niet op je gemak te voelen bij het tempo van je partner. Niemand mag van je vragen pijn te verdragen om de ander een plezier te doen, en geduld wordt niet in maanden gemeten. Een partner die van je houdt, leert begrijpen in plaats van eisen.

Een paar tips om het gesprek aan te gaan:

• Kies een rustig moment, buiten de slaapkamer en buiten een ruzie.
• Leg uit wat er in je lichaam gebeurt: een onwillekeurige reflex, geen weigering.
• Zeg wat je nodig hebt: tijd, tederheid, geen druk.
• Nodig je partner uit om zich te informeren, samen met jou of door met je mee te gaan naar een professional.
• Ontdek intimiteit op een andere manier: strelen, masseren, knuffelen en spelen tellen mee, en intimiteit is niet beperkt tot penetratie.

En als je haar partner bent: jouw rol is niet om te “herstellen”, te forceren of te oordelen. Het is er zijn, luisteren en de weg lichter maken.

Vaginisme en moederschap: ja, het kan

Veel vrouwen met vaginisme maken zich zorgen dat ze nooit moeder zullen kunnen worden. Vaginisme maakt je niet onvruchtbaar en belet je niet om kinderen te krijgen. Het kan sommige stappen wel delicater maken, zoals een gynaecologisch onderzoek of de bevruchting. Praat erover met je huisarts, gynaecoloog of verloskundige: zij kunnen je zacht begeleiden.

Zacht vooruitgaan: je hoeft het niet alleen te doen

Er bestaat geen enkele oplossing. De weg is vaak geleidelijk en combineert verschillende vormen van steun:

• Een arts of gynaecoloog, om elke lichamelijke oorzaak uit te sluiten.
• Een seksuoloog of psycholoog, om te werken aan angsten, blokkades en je eigen verhaal.
• Een gespecialiseerde bekkenbodemfysiotherapeut of verloskundige, om je bekkenbodem te leren voelen en ontspannen.
• Een osteopaat, om spanning in het bekken en de buik te verminderen.
• Ademhaling, die het zenuwstelsel kalmeert en het lichaam helpt ontspannen. Een paar minuten per dag kunnen al veel veranderen.

Begeleiding stap voor stap met Renaître en Douceur

Als je het gevoel hebt de weg kwijt te zijn, geeft een richting rust. Daarom hebben we het e-book Renaître en Douceur gemaakt: een programma van 30 dagen met ideeën, tips, adviezen en een protocol dat je in je eigen tempo volgt, om je te ondersteunen op je weg. Het vervangt geen medische opvolging, maar het kan je een rode draad geven, dag na dag.

Om verder te gaan, bundelt onze vaginismekit – Rituel Douceur & Confiance het belangrijkste.

Kleine bondgenoten voor elke dag

Bij Secrets de Geishaa zijn we geen artsen en beloven we geen genezing. Maar we kunnen je begeleiden met zachte hulpmiddelen, bedacht voor comfort en vertrouwen:

• Comfort en glijmiddel. Goede smering maakt een echt verschil. Ontdek ons intieme glijmiddel met cannabis, ons glijmiddel op waterbasis Mixgliss en onze intieme CBD-olie, bedacht voor comfort en ontspanning.
• Spelletjes en accessoires. Om de druk eraf te halen en te ontspannen, is er het kaartspel 30 Day Romantic Challenge, om samen te spelen, en de discrete mini-vibrator, om je gevoelens te leren kennen, alleen en in je eigen tempo. De siliconen dilatatoren gebruik je geleidelijk, bij voorkeur met het advies van een zorgverlener.
• De controle terugnemen. De touwtjes in handen houden over het tempo, de houdingen en wat er gebeurt, is erg geruststellend: sommige vrouwen voelen zich zekerder als ze zelf de houding kiezen, bijvoorbeeld door boven op hun partner te zitten.

Al onze producten hiervoor vind je in de vaginismecollectie.

Veelgestelde vragen

Zit vaginisme tussen de oren?
Het is een onwillekeurige reflex die het brein oproept om het lichaam te beschermen. Het heeft een psychische oorsprong en wordt heel reëel en lichamelijk gevoeld. Het is geen verbeelding en geen zwakte.

Wat zijn de symptomen van vaginisme?
Pijn of een gevoel van een “muur” bij penetratie, een tampon die niet te gebruiken is, intense angst vóór gemeenschap of een gynaecologisch onderzoek, spanning in de dijen of de buik. Alleen een zorgverlener kan een diagnose stellen.

Komt vaginisme vaak voor?
Waarschijnlijk komt het vaker voor dan men denkt, maar veel vrouwen praten er niet over. Je staat er niet alleen voor.

Kun je vaginisme hebben en kinderen krijgen?
Ja, vaginisme belet noch het moederschap noch de bevalling. Praat erover met een zorgverlener om de stappen rustig voor te bereiden.

Kan vaginisme verbeteren?
Veel vrouwen krijgen weer echt comfort dankzij passende begeleiding. Het tempo is voor iedereen anders, en er is geen race.

Hoe praat ik erover met mijn partner?
Kies een rustig moment, leg uit dat het een onwillekeurige reflex is en zeg concreet wat je nodig hebt. Als hij ongeduldig is, kan een gesprek met een seksuoloog helpen om dichter bij elkaar te komen.

Wanneer moet ik hulp zoeken?
Zodra de pijn of de angst je belast, bij je onderzoeken, je intimiteit of je gemoed. Er is geen “goed moment” om op te wachten.

Tot besluit

Je bent niet kapot, niet koud en niet “abnormaal”. Je bent een vrouw wier lichaam heeft geleerd zichzelf te beschermen, en die het recht heeft iets anders te leren, rustig, met vriendelijkheid.

Stap voor stap kun je vertrouwen in je lichaam en rust in je relatie terugvinden. Begin met wat het lichtst voelt: ademhalen, erover praten, een afspraak maken, of Renaître en Douceur openen en de eerste dag van het programma doen. De rest volgt vanzelf.

Dit artikel is informatief en vervangt het advies van een zorgverlener niet.